Toespraak van minister mr. A.J. de Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij het seminar Levensloop van ABN-AMRO op 14 september 2005 in Amsterdam.

Voor u staat een gelukkig man. Afgelopen vrijdag hebben we in het kabinet besloten dat de levensloopregeling per 1 januari doorgaat. Ik kan u verklappen dat we binnen het kabinet de nodige zorgen hebben gehad of het allemaal wel zou lukken, of het allemaal haalbaar zou zijn. Maar ja dus. Het gaat door.
Ik hoop vervolgens met u zaken te kunnen doen. Wij hebben de contouren, randvoorwaarden en de wettelijke bepalingen rond levensloop vastgelegd. Maar voor de daadwerkelijke uitvoering is nu de beurt aan u: financiële dienstverleners, ondernemers, human resourcesmanagers, CAO-partners aan de onderhandelingstafel. Aan u de schone taak afspraken te maken, producten aan te bieden en: dat er maar een mooie markt mag groeien.
De levensloopregeling. Ik kan u verzekeren: Het is een blijvertje. Passend in een moderne tijd. Passend bij keuzevrijheid en eigen verantwoordelijkheid. Maar ook een noodzakelijk instrument. Om mensen zo lang mogelijk aan het werk te houden.
Voor een goede combinatie van werk, zorg en scholing. Voor de nodige momenten van rust, bezinning en ontspanning in ieders loopbaan. Om tegemoet te komen aan de drukte in het spitsuur van het leven.
Hoe gaan we dat doen? Deelnemen aan de levensloopregeling wordt een recht van alle werknemers. Elke werknemer kan 12 procent van zijn bruto-jaarinkomen sparen. De werkgever kan daaraan bijdragen. In totaal kunnen er ruim twee bruto-jaarsalarissen worden gespaard. Voor tussentijds verlof of verlof aan het einde van de loopbaan. Na het opnemen van het tegoed of een deel daarvan kan weer verder worden gespaard tot het maximum van 210 procent van het jaarsalaris. Ook kunnen, al naar gelang de afspraken, ADV- en vakantiedagen in geld worden omgezet en gespaard.
Bij een opname van hun tegoed krijgen werknemers recht op een belastingkorting. Ouders die gebruik maken van hun recht op ouderschapsverlof en dat jaar deelnemen in de levensloopregeling, komen in aanmerking voor een extra belastingkorting van de helft van het minimumloon. Dat komt neer op een kleine 30 euro per verlofdag.
Zie hier in het kort de regeling.
Ik heb u zojuist geschetst waarom ik denk dat de levensloopregeling een blijvertje is. Dat het er mij om gaat dat werknemers gedurende hun hele loopbaan ervoor kunnen kiezen hun werk af te wisselen met perioden van zorg, studie of ontspanning. Perioden van rust die kunnen voorkomen dat werknemers burned out raken, arbeidsongeschikt of werkloos worden. En die ervoor kunnen zorgen dat zij langer en met plezier blijven werken. Het kabinet wil werknemers daarbij fiscaal ondersteunen.
Ik noem dat betrokken voorzorg. Ons stelsel van sociale zekerheid bouwen we geleidelijk om van geïnstitutionaliseerde nazorg naar betrokken voorzorg.
Dat vraagt om enige uitleg. Bij de draai van nazorg naar voorzorg staat niet langer de uitkering centraal, maar het voorkomen van arbeidsongeschiktheid of werkloosheid. We doen dit bijvoorbeeld door de langere loondoorbetalingsplicht bij ziekte. Daarmee prikkel je werkgevers sterker ziekte of arbeidsongeschiktheid te voorkomen. Maar ook werknemers zelf kunnen veel doen. Bijvoorbeeld door te blijven werken aan hun inzetbaarheid op de arbeidsmarkt. Werkloosheid valt immers beter te voorkomen wanneer iemand zich tijdig bijschoolt.
In een modern stelsel van sociale zekerheid is het vanzelfsprekend dat mensen er alles aan doen om aan de slag te komen of te blijven. Alleen dan lukt het de kosten van de sociale zekerheid op de langere termijn in de hand te houden. En bieden we mensen met een uitkering weer perspectief op een volwaardige rol in de samenleving. Want werk loont niet alleen, werk betekent ook: een inkomen, collega’s, contacten met anderen, kansen op scholing en kansen om verder te komen.
Tegelijkertijd moet er in een modern stelsel van sociale zekerheid solidariteit blijven bestaan met mensen die het echt niet lukt om aan het werk te gaan. Zij blijven recht houden op een goede uitkering. En dat is wat ik bedoel als ik zeg van nazorg naar voorzorg. Naar een sociaalzekerheidsstelsel van individuele verantwoordelijkheid en betrokkenheid van de overheid. En daarin past de levensloopregeling.
Het gaat dus om vooruitkijken en zorgvuldig omgaan met talent en gezondheid.Om keuzevrijheid, om recht te doen aan variatie in leef- en werkpatronen.
Met de levensloopregeling voegen we individuele elementen toe aan het stelsel van tot nu toe vrijwel alleen maar collectieve regelingen. Maken we het mogelijk dat individueel wordt gespaard voor die perioden in het leven waarin extra tijd nodig is en een financieel extraatje om die tijd te betalen. Meer financiële verantwoordelijkheid scherpt mensen bij het maken van individuele keuzes en vermindert de risico's voor de overheid.
Een aanpak die overigens vorige week bijval kreeg van de OESO. Met, ik geef toe, ook een waarschuwing. Namelijk dat we ervoor moeten waken dat de regeling niet massaal wordt ingezet voor vervroegd uittreden. Terecht. Maar ik ben er niet zo bang voor. Ik geef toe. Er zit wat tegenstrijdigs in. Enerzijds willen we meer mensen zo lang mogelijk op de arbeidsmarkt houden en anderzijds bieden we nog altijd de mogelijkheid te sparen om eerder op te houden met werken. Die keuzevrijheid is het resultaat van een compromis. Maar is ook een overgang. De faciliteit in de levensloopregeling om je verlof ook aan het eind van de loopbaan op te nemen, biedt een mogelijkheid te wennen aan het perspectief van langer doorwerken voor een generatie die VUT- en prepensioen verwacht.
Ik verwacht dat de huidige generatie vijftigers de levensloopregeling nog zal gebruiken om straks eerder uit te treden. Maar die groep wordt steeds kleiner. In de toekomst zal het gebruikelijk zijn om er tijdens de loopbaan een poosje tussenuit te gaan. Vooral jonge mensen zullen de levensloopregeling veel breder kunnen en willen gebruiken en veel meer willen inpassen in hun loopbaan.
De vormgeving van de regeling wordt voor een groot deel bepaald in het CAO-overleg. In een tussentijds overzicht van CAO's die sinds 1 januari 2005 zijn afgesloten, zien we dat van de 64 CAO's er in twintig akkoorden al afspraken over levensloop zijn gemaakt. Daarbij is in negen gevallen een werkgeversbijdrage vastgelegd. Variërend van 0,8 procent van de loonruimte bij het Rijk tot 3,5 procent bij uw collega ING. Ik heb begrepen dat ABN-AMRO - en nog 18 andere CAO's - in een studiefase zit. Maar dat kan niet anders dan een heel mooie regeling worden waar, wie weet, ook nog een voorbeeldwerking van uitgaat. Ik verwacht overigens dat er heel mooie levensloopproducten op de markt komen. Dat moet ook wel, want vormgeving en uitvoering zijn belangrijk voor het welslagen van de regeling. Ik neem aan dat u er als de kippen bij bent. Levensloop is een nieuw segment op de markt van financiële dienstverlening. Tijd om zaken te doen. Overbodig te zeggen: houd de CAO-onderhandelingen in de gaten!
Er moet nog wel het één en ander gebeuren voor het product klaar voor gebruik is. Ik ben de eerste om toe te geven dat nog lang niet iedereen zo ver is. En dan kijk ik niet alleen naar u. Ook wij als overheid moeten aan de slag. Bekendheid geven aan de regeling.
U kent het spreekwoord 'onbekend maakt onbemind'. We gaan op 1 oktober met een multimediale voorlichtingscampagne van start. Met voorlichting aan werkgevers, werknemers en hun intermediairs. Met speciale aandacht voor jongeren en werkgevers in het MKB. Via de media en Internet. Met een interactief rekeninstrument op het web kan straks iedereen voor zichzelf uitrekenen wat de levensloopregeling oplevert. Je kunt bijvoorbeeld je maandelijkse inzet uitrekenen als je er over tien jaar één jaar tussenuit wilt. Maar ook wat het oplevert aan verlof als je maandelijks € 100 spaart. Stel dat Wouter Bos, zijn tweede kind wordt in januari verwacht, na de verkiezingen van 2007 een time-out wil om meer tijd voor zijn gezin te hebben. Hoeveel moet hij dan vanaf 1 januari opzij gaan leggen?
Ik zal u een voorbeeld geven: een werknemer, 25 jaar, verdient op 1 januari 2006 € 2.000 bruto per maand. De werknemer besluit aan de levensloopregeling deel te nemen en legt €100 per maand in uit zijn bruto salaris. De werknemer kan dan bijvoorbeeld na vijf jaar sparen al een periode van ruim drie maanden verlof financieren tegen 100% van het laatstverdiende bruto salaris. Mooie gelegenheid voor wat extra tijd na de geboorte van de eerste!
Wellicht oogt de regeling ingewikkeld, misschien ook omdat we op elke vraag een antwoord hebben willen geven. Daarom hoop ik dat u de vormgeving zo gebruikersvriendelijk mogelijk maakt.
Wat het ook ingewikkeld maakt is de verplichte keuze tussen spaarloon en levensloopregeling. Je kunt niet tegelijkertijd in beide regelingen inleggen.
Het spaarloon heeft zeker zijn nut gehad. Een conjunctuurproduct dat is ingezet toen de economie oververhit dreigde te raken. Een middel om destijds exorbitante loonstijgingen te dempen. Nu is het andersom. Met de deblokkering van de spaartegoeden hopen we op een extra bestedingsimpuls.
Levensloop echter speelt veel meer in op maatschappelijk structurele vragen. Is ook een stuk duurzamer dan spaarloon. Levensloop zal spaarloon inhalen, verwacht ik. Volgend jaar een bescheiden start, maar er is geen twijfel over mogelijk dat over tien jaar de levensloopregeling een stevig onderdeel van ons sociaalzekerheidsstelsel zal zijn. Waarin het spaarloon dan is geïntegreerd.
Dames en heren, ik begon met te zeggen dat hier een gelukkig man staat.
De levensloopregeling kan van start. Met u: werkgevers, HR-managers, de onderhandelaars aan de CAO-tafel om levensloop handen en voeten te geven.
Met u: banken, verzekeraars, pensioenfondsen die de gelden gaan beheren.
Voor u: beter een time-out dan een burn out. Ik dank u wel.

Deze website is een project van de Stichting Duurzaam Verder

Realisatie FunArtWebdesign